rubrieken

Toen: te voet vanaf de Vinkekade naar Vinkeveen-Dorp

Nu: een Plas van meer dan veertig meter diepte

De nostalgie van het zandzuigen

Joop Redegeld, bekend als voormalig sluiswachter van de Proostdijersluis bij Bon, groeide op in een klein huisje bij Plaswijk. Vanuit zijn raam keek hij uit op de actitviteiten rondom het zandzuigen op de Plas. Toen hij nog een kleine jongen was, werd er zand gezogen voor de A2. Later ging het zandzuigproces verder voor het zand waarop de Bijlmer gebouwd is. Joop Redegeld kan het zich allemaal nog goed herinneren en zijn grote verzameling beeldmateriaal spreekt boekdelen. Het Ervaar Magazine ging bij hem op bezoek.

zandzuigers Nostalgie | Zandzuigers Joop Redegeld

“Er werd dag en nacht gewerkt,” herinnert Joop zich het jaar 1973 nog goed. Hij heeft het over het zandzuigen voor het winnen van zand voor de bouw van de Bijlmer. De zandwinning voor de aanleg van de A2 vond al eerder plaats. “Ze werkten in ploegen: een ochtend-, avond- en nachtdienst. En ze waren met veel.” Het zand werd opgezogen vanaf de bodem van de Grote Plas. Vervolgens werd het in grote zandbakken gespoten, die naar de kant getrokken werden. Daar stond opnieuw een zandzuiger, die het zand in een pijp zoog. “De zandpersleiding liep helemaal naar de Bijlmer en kende een lengte van elf kilometer,’’ weet Joop. “Ze liep voornamelijk langs de rijksweg, die we nu kennen als de A2. Vier tussenstations hielpen het zand verder op weg. Er werd duizend kubieke meter zand per uur verplaatst, met een snelheid van zeven meter per seconde.”

``Ik weet zeker dat dat niet waar is. Ze zijn netjes uit elkaar gehaald en verwijderd.``

De bakken die voor het zandzuigen nodig waren, waren veel te groot om door onze smalle sluizen de Plas op te komen. “Ze werden aangeleverd in delen die vervolgens aan elkaar werden gelast,” vertelt Joop. “Toen de werkzaamheden betreft het zandzuigen weer stopten, zijn ze allemaal weer uit elkaar gehaald en heeft een oud-ijzerboer ze opgekocht.” Het gerucht dat de boten nog ergens op de bodem van de Plas liggen, omdat ze zijn afgezonken, is volgens Joop beslist een fabel. “Ik weet zeker dat dat niet waar is. Ze zijn netjes uit elkaar gehaald en verwijderd.”

Val van de Starttoren

In de oude krantenknipsels, allemaal door Joop zorgvuldig bewaard in ordners, is te lezen dat de gemeente Amsterdam het zand zou afzuigen tot een diepte van maximaal dertig meter. Het zou gaan om een hoeveelheid zand van 30 miljoen kubieke meter. Feitelijk werd veel meer zand afgegraven. In 1975 ging het mis: een deel van Eiland 8, beter bekend als het Starteiland, verdween in het grote gat. De starttoren stortte in. Niemand raakte gewond. “Na dat incident werd onmiddellijk gestopt met het wegzuigen van het zand,’’ stelde Joop. “Het eiland werd hersteld en de starttoren opnieuw opgebouwd.”

zandzuigers Nostalgie | Zandzuigers graafwielzuiger slotermeer

Lugubere verdwijningen

Of er bijzondere voorwerpen zijn gevonden tijdens het afzuigen van het zand, weet Joop niet. “Wel weet ik dat er meerdere mensen zijn verdronken in die tijd,’’ zegt hij. “Zij zijn nooit teruggevonden. Het kon behoorlijk spoken op de Plas en niet iedereen kon even goed zwemmen. Het kan zijn dat sommigen van hen ook in de zandzuigmachine zijn verdwenen…”

Joop is gefascineerd door de verhalen die zich op de Plas hebben afgespeeld “Het is jammer dat ik me daar als kleine jongen nog niet voor interesseerde,’’ zegt hij. “Het vond direct voor mijn huis plaats. Het was zo gewoon dat het niet in mij opkwam om foto’s te maken…” Ook de verhalen van Joops’ vader hebben indruk gemaakt. “Hij vertelde regelmatig dat vanaf de Vinkenkade te voet naar het dorp Vinkeveen kon,’’ besluit Joop. “Hij moest hier en daar wel even over springen, maar er was nog land op de plek waar de Plas nu ruim veertig meter diep is. Dat is toch onvoorstelbaar.’’

Send this to a friend